← Nalatenschapcommunity

Cultureel erfgoed

Weet wat je eet: griti bana soep is niet wat je denkt

Geschreven door Pricilla Motman

Vraag iemand waar griti bana soep vandaan komt, en het antwoord is bijna altijd hetzelfde: dat is Creools, dat hebben de tot slaaf gemaakten uit Afrika meegebracht.

Dat klopt niet helemaal, en het verhaal erachter is veel interessanter.

Al in de eerste helft van de zeventiende eeuw kwamen er joodse kolonisten naar Suriname. Grotendeels van Spaans-Portugese afkomst, en tegen het eind van die eeuw ook een tiental Hoogduitse gezinnen. Zij troffen daar vissen aan die ze niet kenden: krobbia, anjoemara, trapoen. Wel geschubd, en dat was een vereiste, want hun geloof verbood ongeschubde vis.

Die vis aten ze geroosterd, met knoedels erbij. Deegballen, in allerlei vormen, tot de Italiaanse draadknoedel vermicelli aan toe. Ze konden hoofdgerecht zijn, bijgerecht of zoet als toetje. Van tarwemeel, van aardappel of van gestampte matses.

In Suriname kwam daar iets bij wat er in Europa niet was: de groene kookbanaan en de cassave. En daaruit ontstonden gerechten die niemand daarvoor kende. Adompri-balletjes. Tajersoep met blomknoedels. En griti bana soep, die tegenwoordig ook wel adompri wordt genoemd.

Hoe kwam het dan bij de Creoolse keuken terecht? Doordat mensen die wegliepen van plantages van joodse eigenaren zich diep in de binnenlanden vestigden en daar hun eigen stammen vormden: onder meer de Okanasi, Dyu, Oto, Pedi, Dikan en Saramaccaners. Zij hielden joodse tradities, rituelen en spijswetten in stand. Veel van wat later als vanzelfsprekend Creools werd gezien, heeft daar zijn oorsprong.

De geschiedschrijvers van de joden in Suriname hadden zelden oog voor het eten. Daardoor is dit stuk van het verhaal grotendeels onopgemerkt gebleven, en denkt bijna iedereen nog steeds dat het anders zit.

Eten onthoudt beter dan boeken. Alleen vertelt het er niet bij waar het vandaan komt.

Wist jij dit, of dacht jij ook dat het anders zat?

———

Met dank aan Diana Dubois voor het historisch onderzoek. Zij is uitgever van onder meer Wat de Surinaamse pot schaft. Dit stuk is in eigen woorden opgeschreven; de geschiedenis erachter is haar werk.

Nalatenschapcommunity is een gratis plek voor verhalen, recepten, herinneringen en cultureel erfgoed. Ontmoet hier families en een community om mee te verbinden. Iedereen is welkom, waar je ook vandaan komt. Lees meer verhalen of kijk eens rond.